Türkiye'nin kuzeydoğu ucunda, Karadeniz Sahil Yolu'nun Gürcistan sınırına varmadan önceki son büyük durağı olan Hopa, çoğu yolcunun yalnızca geçip gittiği bir ilçe olarak bilinir. Oysa denize dik inen yeşil yamaçları, çay bahçeleriyle kaplı köyleri, Laz ve Hemşin kültürünün iç içe geçtiği sokakları ve sınırın hemen ötesindeki Batum'a açılan konumuyla Hopa, birkaç gün ayırmayı fazlasıyla hak eden bir Karadeniz kasabasıdır.
Hopa'yı özel kılan şey, büyük turistik yapılardan çok gündelik hayatın kendisidir. Sabahın erken saatlerinde yamaçlardan inen sis, limanda yük bekleyen gemiler, çarşıda Lazca ve Hemşince konuşan esnaf, akşamüstü sahilde demlenen çay... Bütün bunlar ilçeyi kalabalık tatil merkezlerinden ayırır ve ona sahici bir kimlik kazandırır.
Bu rehberde Hopa gezilecek yerler listesini tarihi yapılardan doğa alanlarına, yöresel lezzetlerden Batum'a günübirlik geçişe kadar tüm ayrıntılarıyla bulacaksınız. Otobüsle Hopa'ya nasıl gidileceği, ilçede nasıl dolaşılacağı ve hangi mevsimde gelinmesi gerektiği gibi pratik bilgiler de yazının sonunda yer alıyor.
Hopa'yı Anlamak: Tarihin Kısa Özeti
Hopa'nın bulunduğu kıyı şeridi, antik çağda efsanevi Kolhis Krallığı'nın sınırları içinde yer alıyordu. İlçenin adı Lazcada "Xopa" olarak geçer; halk arasında ise adın Yavuz Sultan Selim'in Trabzon valiliği yıllarına dayandığına dair rivayetler anlatılır. Bölge yüzyıllar boyunca Bizans, Gürcü ve yerel beyliklerin nüfuz alanında kaldı; 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın başı arasında ise Osmanlı topraklarına katıldı.
Hopa'nın kaderini asıl belirleyen, 19. yüzyıldaki Osmanlı-Rus mücadelesi oldu. 1878 Berlin Antlaşması ile Batum Rusya'ya bırakılınca Hopa bir anda sınır kasabasına dönüştü. Birinci Dünya Savaşı sırasında 1915'te Rus kuvvetlerinin eline geçen ilçe, 1918'de yeniden kurtarıldı. Bugünkü sınır ise 1921 Moskova Antlaşması ile kesinleşti.
Cumhuriyet döneminde Rize'den ayrılarak 1936'da Artvin'e bağlanan Hopa, daha sonra Fındıklı ve Arhavi'nin ayrı ilçe olmasıyla bugünkü sınırlarına yaklaştı. 1972'de hizmete giren Hopa Limanı ve 1988'de açılan Sarp Sınır Kapısı, ilçeyi Kafkasya ve Orta Asya ticaretinin önemli kapılarından biri haline getirdi. 2017'de Kemalpaşa'nın ayrı ilçe olmasıyla Sarp da Kemalpaşa'ya bağlandı. Bugün yaklaşık 28 bin kişinin yaşadığı Hopa, Lazların ve Hemşinlilerin kültürünü birlikte yaşatan nadir yerlerden biridir.
Tarihi Yapılar ve Kültürel Mekanlar
Hopa Kültür Evi ve Müzesi
Ortahopa Mahallesi'nin Kavakdibi mevkiinde yer alan bu üç katlı tarihi konak, 20. yüzyılın başlarından kalma tescilli bir yapıdır. Uzun yıllar boyunca bölgenin gündelik yaşamına ait etnografik eserlerin sergilendiği bir kültür evi olarak kullanılan konak, 2024 sonbaharında belediye tarafından yenilenerek müze-kafe konseptiyle yeniden ziyaretçilere açıldı.
Üst katta eski ev eşyaları, el aletleri, dokumalar ve bölge insanının geçmişini anlatan objeler sergilenirken, bahçedeki kafe Hopa'nın tarihi dokusu içinde çay molası vermek için hoş bir mekân sunuyor. Laz ve Hemşin evlerinin iç düzenini merak edenler için ilçedeki en iyi başlangıç noktası burasıdır.
Adres: Ortahopa Mahallesi, Kavakdibi Mevkii, Hopa/Artvin
Ziyaret: Açılış saatleri ve giriş koşulları dönemsel olarak değişebildiği için gitmeden önce belediyeden teyit edin
Ulaşım: İlçe merkezinden yürüyerek veya kısa bir minibüs yolculuğuyla
Orta Hopa Camii
Kültür Evi'ne çok yakın konumdaki Orta Hopa Camii, ilçenin ayakta kalan en eski ibadethanelerinden biri olarak kabul edilir. Kitabesi bulunmadığı için kesin yapım tarihi bilinmese de 19. yüzyıla ait olduğu düşünülüyor. Moloz taştan örülmüş duvarları, iki katlı gövdesi ve tek şerefeli taş minaresiyle Doğu Karadeniz cami mimarisinin sade ama karakteristik bir örneğidir.
İç mekânda kadınlar mahfilinin üzerindeki motifli kubbe dikkat çeker. Bölgedeki pek çok eski camide görülen ahşap ve kalem işi süsleme geleneğinin izlerini burada da görmek mümkündür. Cami, 1990'lı yıllarda onarılarak bugünkü görünümüne kavuştu.
Yoldere Köprüsü
Hopa'nın iç kesimlerine, Borçka yönüne doğru ilerlerken Yoldere köyünde karşınıza çıkan bu tarihi taş köprü, bölgenin Osmanlı dönemi yol ağından kalan en zarif yapılardan biridir. 18. yüzyılın sonlarına tarihlenen köprü, tek gözlü ve yuvarlak kemerli yapısıyla dere yatağının üzerinde adeta asılı durur. Yaklaşık 14 metre uzunluğa ve 8 metre yüksekliğe sahip olan köprü, çevresindeki yoğun yeşillikle birlikte fotoğraf tutkunlarının favori duraklarından biridir.
Köprü, Cankurtaran Tüneli girişine yakın bir noktada bulunduğu için Borçka ya da Artvin yönüne yapılacak bir gezinin başında kısa bir mola için ideal bir yerdir.
Hopa Limanı ve Sahil Şeridi
1972'de hizmete giren Hopa Limanı, bir turistik mekân olmaktan çok ilçenin ekonomik kalbidir. Gürcistan sınırına yaklaşık 15 kilometre uzaklıktaki liman, Kafkasya ve Orta Asya'ya giden ve oradan gelen yüklerin önemli bir aktarma noktasıdır. Limana yanaşan dev gemileri ve vinçleri izleyerek sahil boyunca yürümek, Hopa'nın neden bir "kapı şehri" olarak anıldığını anlamanın en kolay yoludur.
Liman çevresinden başlayıp ilçe merkezi boyunca uzanan sahil şeridi, akşamüstü yürüyüşleri için oldukça keyiflidir. Karadeniz'in hırçın dalgalarını izleyebileceğiniz bu hat üzerinde çay bahçeleri ve küçük lokantalar bulunur.
Çay Bahçeleri ve Çay Fabrikaları
Hopa'da çay yalnızca bir içecek değil, ekonominin ve gündelik hayatın merkezidir. İlçeyi çevreleyen yamaçların büyük bölümü çay bahçeleriyle kaplıdır ve Mayıs ile Ekim arasına yayılan hasat döneminde bu bahçelerde sırtında sepetle çay toplayan insanları görmek mümkündür. İlçe girişindeki ÇAYKUR Hopa Çay Fabrikası ve 1959'dan bu yana faaliyet gösteren Hopa Çay Kooperatifi, bölge çayının hikâyesini somut biçimde gözler önüne serer.
Hasat mevsiminde köy yollarında dolaşıp çay bahçelerinin arasından Karadeniz manzarasını izlemek, Hopa gezisinin en unutulmaz anlarından biri olabilir.
Doğa Alanları ve Plajlar
Çamburnu Tabiatı Koruma Alanı
Hopa ile Çamlıköy arasında, Trabzon–Hopa kara yolunun hemen kenarında yer alan Çamburnu, Türkiye'nin en ilginç doğa alanlarından biridir. Normalde 1.300 ile 2.700 metre arasındaki yüksekliklerde yetişen sarıçam ağaçları burada deniz seviyesine kadar iner. Bu sıra dışı durum nedeniyle yaklaşık 180 hektarlık alan, tabiatı koruma alanı olarak koruma altına alınmıştır.
Çamburnu aynı zamanda kuş gözlemcileri için de önemli bir noktadır. Göç döneminde Karadeniz'i geçen pek çok kuş türü, yorgun düştüklerinde bu kıyı ormanına iner. Sahil yolundan geçerken denize doğru uzanan çam ormanının görüntüsü bile başlı başına etkileyicidir.
Hopa Sahili ve Kemalpaşa Plajları
Hopa, Doğu Karadeniz'in denize girilebilen kıyılarından birine sahiptir. Kaymakamlığın turistik yerler arasında saydığı Kemalpaşa Plajı ve Kopmuş Plajı, özellikle Temmuz ve Ağustos aylarında yerli halkın ve bölgeye gelen gurbetçilerin uğrak noktasıdır. Doğu Karadeniz kıyılarının genelinde olduğu gibi burada da kumdan çok çakıl hâkimdir, deniz ise kısa mesafede derinleşir.
Karadeniz'in akıntılı yapısı nedeniyle denize yalnızca güvenli ve cankurtaran bulunan alanlarda girmek, dalgalı günlerde ise kıyıdan izlemekle yetinmek en doğrusudur. Her yıl Temmuz ayında düzenlenen Uluslararası Hopa Plaj Voleybolu Turnuvası da sahilin yazın ne kadar canlandığının güzel bir göstergesidir.
Hopa Köyleri ve Yeşil Vadiler
Hopa'nın gerçek güzelliği, merkezden birkaç kilometre içeri girdiğinizde ortaya çıkar. Çavuşlu, Başoba, Yoldere, Koyuncular ve Eşmekaya gibi Hemşin köyleri ile Çamlıköy ve Yeşilköy gibi Laz köyleri, dik yamaçlara serpilmiş ahşap evleri, çay bahçeleri ve derin vadileriyle yürüyüş severlere eşsiz rotalar sunar.
Bu köylerde yaz aylarında düzenlenen şenlikler, horon ve tulum ezgileriyle bölge kültürünü en canlı haliyle yaşamak mümkündür. Köy yolları dar ve virajlı olduğundan özel araçla gidecekseniz dikkatli olmanız, yürüyüş yapacaksanız yağmurluk ve kaymayan ayakkabı bulundurmanız önerilir.
Hopa'dan Yakın Çevre Gezileri
Kemalpaşa ve Sarp Sınır Kapısı
Hopa'nın doğusunda, eski adı Makriali olan Kemalpaşa, 2017'den bu yana ayrı bir ilçedir. Sahil boyunca uzanan yapısı ve çay kaplı yamaçlarıyla Hopa'nın doğal devamı gibidir. Kemalpaşa'ya bağlı Sarp köyü ise Türkiye'nin Gürcistan'a açılan en işlek kara kapısına ev sahipliği yapar. Hopa merkezden yaklaşık 18 kilometre uzaklıktaki Sarp Sınır Kapısı, 1988'de açılışından bu yana bölgenin ticaretini ve turizmini kökten değiştirdi.
Sarp'ın ilginç bir hikâyesi de vardır: Sınır, köyü ikiye böler ve karşı tarafta Gürcistan'a ait Sarpi köyü bulunur. Uzun yıllar boyunca aynı aileden insanların sınırın iki yakasında yaşamak zorunda kaldığı bu köy, sınır hikâyeleriyle ilgilenenler için ayrı bir anlam taşır.
Batum ve Gonio Kalesi (Gürcistan)
Hopa'ya gelip de Batum'a uğramamak, pek çok gezgin için eksik bir yolculuk sayılır. Hopa ile Batum arası yaklaşık 35 kilometredir ve sınırdaki bekleme süresine bağlı olarak günübirlik bir gezi rahatlıkla yapılabilir. Batum'un modern sahil bulvarı, eski şehir sokakları ve canlı çarşıları Hopa'dan bambaşka bir atmosfer sunar.
Batum'a giderken yolunuzu Gonio (Gönye) Kalesi'ne düşürmeyi de unutmayın. Batum'un yaklaşık 12 kilometre güneyinde, Çoruh Nehri'nin denize döküldüğü noktanın yakınında bulunan bu Roma dönemi kalesi, Bizans ve Osmanlı izlerini de taşıyan etkileyici surlarıyla bölgenin en önemli tarihi yapılarından biridir. Kale, Gürcistan sınırları içinde olduğundan ziyaret için sınırı geçmek gerekir.
Sınır Geçişi: Türk vatandaşları Gürcistan'a pasaportla ya da yeni tip çipli T.C. kimlik kartıyla giriş yapabilir
2026 Uyarısı: 1 Ocak 2026'dan itibaren Gürcistan'a giren yabancılar için seyahat sağlık sigortası zorunlu hale geldi; yola çıkmadan önce güncel koşulları kontrol edin
Ulaşım: Hopa'dan Sarp'a minibüsle, sınırı yaya geçtikten sonra Batum'a minibüs veya taksiyle
Borçka, Karagöl ve Macahel
2018'de açılan 5.228 metrelik Cankurtaran Tüneli sayesinde Hopa'dan Borçka'ya ulaşmak artık çok daha kolay. Eskiden sisli ve virajlı Cankurtaran Geçidi'ni aşmak gereken yol, tünelle birlikte hem kısaldı hem de kış aylarında çok daha güvenli hale geldi. Hopa'dan yaklaşık 25–35 kilometre uzaklıktaki Borçka, Artvin'in doğa harikalarına açılan kapıdır.
Borçka'ya yaklaşık 25 kilometre mesafedeki Karagöl Tabiat Parkı, ladin ormanlarıyla çevrili gölüyle bölgenin en çok fotoğraflanan noktalarından biridir. Daha maceracı gezginler ise UNESCO Biyosfer Rezervi olan Macahel'e uzanabilir. Camili köyü merkezli bu vadi, bozulmamış ormanları ve saf Kafkas arısıyla ünlüdür; ancak kışın yollar uzun süre karla kapalı kalabildiği için yaz ve sonbahar ayları tercih edilmelidir. Artvin'in diğer güzelliklerini de keşfetmek isterseniz Artvin Gezilecek Yerler rehberimize göz atabilirsiniz.
Yöresel Lezzetler
Hopa mutfağı, denizin ve dağın ürünlerini Laz ve Hemşin gelenekleriyle birleştirir. Bu mutfağın en ünlü temsilcisi kuşkusuz Hopa Laz Böreği'dir. İnce yufka katları arasına muhallebi yerleştirilerek fırınlanan bu tatlı, 2019'da Hopa adına coğrafi işaret tescili aldı. İlçedeki pastanelerde sıcak ya da ılık olarak servis edilen Laz böreğini bir bardak Hopa çayıyla birlikte tatmadan dönmeyin.
Denizden gelen lezzetlerin başında elbette hamsi gelir. Kış aylarında hamsi tava, hamsili pilav ve hamsili ekmek sofraların vazgeçilmezidir. Kara lahana ise Karadeniz'in genelinde olduğu gibi Hopa'da da çorbadan sarmaya kadar pek çok yemeğin temelini oluşturur. Fasulye, ceviz ve tereyağıyla hazırlanan yerel yemekler, turşu kavurma ve peynirli tavalar da bölge mutfağında sıkça karşınıza çıkar. Hemşin köylerinde ise mısır unu ve tereyağıyla yapılan kuymak (mıhlama) sabah sofralarının yıldızıdır.
Hopa'ya Nasıl Gidilir
Otobüsle: Hopa'ya ulaşmanın en pratik ve ekonomik yolu otobüstür. İlçe merkezindeki Sundura Mahallesi'nde bulunan Hopa Otogarı'na Türkiye'nin pek çok şehrinden doğrudan sefer düzenlenir. Karadeniz Sahil Yolu üzerinde yer aldığı için batıdan gelen seferler Trabzon ve Rize üzerinden, iç kesimlerden gelenler ise Erzurum–Artvin–Borçka hattı üzerinden Hopa'ya ulaşır.
Yaklaşık mesafe ve otobüs süreleri şöyledir: Hopa–Trabzon arası yaklaşık 170 km olup otobüsle 3 saat civarında, Hopa–Rize arası 92 km ve yaklaşık 1,5 saat, Hopa–Erzurum arası 244 km ve yaklaşık 5–6 saat sürer. Samsun'dan yaklaşık 490 km, Ankara'dan 910 km, İstanbul'dan ise 1.220 km'lik uzun bir yolculukla ulaşılır; İstanbul–Hopa seferleri 20 saat civarında sürebilir. Artvin il merkezi ise Hopa'ya yaklaşık 68 km uzaklıktadır.
Sefer saatlerini ve bilet fiyatlarını karşılaştırmak için Hopa - Trabzon Otobüs Bileti, Hopa - Erzurum Otobüs Bileti, Hopa - Samsun Otobüs Bileti, İzmir - Hopa Otobüs Bileti ve Hopa - İzmit Otobüs Bileti sayfalarından online sorgulama yapabilirsiniz. İstanbul ve Ankara'dan gelecek yolcular için İstanbul - Artvin Otobüs Bileti ve Ankara - Artvin Otobüs Bileti seçenekleri de değerlendirilebilir.
Uçakla: Hopa'ya en yakın havalimanı, 2022'de denizin doldurulmasıyla inşa edilen Rize-Artvin Havalimanı'dır. Rize'nin Pazar ilçesindeki havalimanı ile Hopa arası yaklaşık 58 km'dir ve karayoluyla 45–60 dakika sürer. Havalimanından Hopa'ya Havaş seferleri bulunur; saat ve ücretleri yolculuk öncesinde kontrol etmeniz önerilir.
Araçla: Batıdan gelenler Karadeniz Sahil Yolu'nu takip ederek Hopa'ya ulaşır. Erzurum ve Artvin yönünden gelenler ise Borçka üzerinden Cankurtaran Tüneli'ni kullanarak ilçeye iner.
İlçe İçi Ulaşım
Hopa merkezi küçük ve derli toplu bir yapıya sahiptir; çarşı, sahil, Kültür Evi ve Orta Hopa Camii çevresi yürüyerek rahatlıkla gezilebilir. Otogar ile merkez arasında belediye minibüsleri çalışır, pek çok otobüs firması da yolcularına servis hizmeti verir.
Kemalpaşa ve Sarp yönüne Hopa merkezden kalkan minibüslerle kolayca ulaşılabilir. Köylere ve Çamburnu gibi sahil yolu dışındaki noktalara ise köy minibüsleri, taksi ya da özel araçla gitmek gerekir. Köy minibüslerinin seferleri gün içinde sınırlı olabileceğinden dönüş saatini önceden öğrenmek iyi bir fikirdir.
Hopa'yı Ziyaret İçin En İyi Dönem
Hopa, Türkiye'nin en çok yağış alan yerlerinden biridir; yıllık yağış miktarı 2.300 milimetrenin üzerindedir. Bu bereketli yağmurlar ilçenin dört mevsim yemyeşil kalmasını sağlasa da gezi planı yaparken hava durumunu mutlaka hesaba katmak gerekir.
İlkbahar (Nisan - Mayıs): Doğa uyanır, çay bahçelerinde ilk sürgünler toplanmaya başlar. Nisan, yılın görece en az yağış alan aylarından biridir ve köy yürüyüşleri için uygundur.
Yaz (Haziran - Ağustos): Hopa'yı ziyaret etmek için en ideal dönemdir. Deniz ısınır, plajlar açılır, köylerde şenlikler düzenlenir. Her yıl Temmuz ayında yapılan Hopa Kültür, Sanat ve Deniz Festivali, konserleri ve etkinlikleriyle ilçeyi hareketlendirir; 2026'da 22'ncisi düzenlenen festival, Hopalı sanatçı Kazım Koyuncu'nun adını taşıyan sahnede ağırladığı konserlerle öne çıktı.
Sonbahar (Eylül - Kasım): Ormanlar renk değiştirir, ancak Eylül ve Ekim yılın en yağışlı aylarıdır. Yağmurluk ve esnek bir program şarttır.
Kış (Aralık - Mart): Kıyıda hava genellikle ılıman geçer, kar görece az yağar. Hamsi mevsimi olduğu için lezzet odaklı bir gezi için güzel bir dönemdir; ancak Macahel gibi yüksek kesimlere ulaşım zorlaşabilir.
Pratik Gezi Programı Önerileri
1 Günlük Hopa Gezisi
Güne Hopa Kültür Evi ve Müzesi ile başlayın, ardından hemen yakındaki Orta Hopa Camii'ni ziyaret edin. Öğle yemeğinde hamsi ya da yöresel yemekler tadıp Laz böreğiyle tatlı molası verin. Öğleden sonra sahil yolu boyunca Çamburnu'na kısa bir gezinti yapın, dönüşte çay bahçelerinin arasından geçen köy yollarından birinde manzara izleyin. Günü Hopa sahilinde gün batımıyla tamamlayın.
2 Günlük Hopa Gezisi
İlk günü yukarıdaki programa ayırın. İkinci gün sabah erkenden Sarp Sınır Kapısı'ndan geçerek Batum'a gidin; şehir merkezini ve Gonio Kalesi'ni gezip akşam Hopa'ya dönün. Batum yerine doğa odaklı bir gün tercih ederseniz, Yoldere Köprüsü'nde mola verip Cankurtaran Tüneli üzerinden Borçka ve Karagöl'e uzanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hopa nerede, hangi ile bağlı?
Hopa, Artvin iline bağlı bir ilçedir ve Karadeniz kıyısında, Gürcistan sınırına yakın bir konumda yer alır. Artvin il merkezine yaklaşık 68 km, Sarp Sınır Kapısı'na ise yaklaşık 18 km uzaklıktadır.
Hopa'dan Batum'a nasıl gidilir, kimlikle geçilir mi?
Hopa'dan minibüsle Sarp Sınır Kapısı'na gidip sınırı geçtikten sonra minibüs veya taksiyle Batum'a ulaşabilirsiniz. Türk vatandaşları pasaportla ya da yeni tip çipli kimlik kartıyla geçiş yapabilir. 2026'dan itibaren Gürcistan'a girişte seyahat sağlık sigortası zorunludur.
Hopa'ya en yakın havalimanı hangisi?
Hopa'ya en yakın havalimanı, yaklaşık 58 km uzaklıktaki Rize-Artvin Havalimanı'dır. Havalimanından Hopa'ya Havaş seferleriyle ulaşım sağlanabilir.
Hopa'da denize girilir mi?
Evet, özellikle Temmuz ve Ağustos aylarında Kemalpaşa ve Kopmuş plajlarında denize girilebilir. Karadeniz akıntılı olduğu için yalnızca güvenli ve gözetim altındaki alanlarda denize girmeniz önerilir.
Hopa'nın meşhur yemeği nedir?
Hopa'nın en meşhur lezzeti, 2019'da coğrafi işaret tescili alan muhallebili Hopa Laz Böreği'dir. Bunun yanında hamsili pilav, hamsi tava, kara lahana yemekleri ve kuymak da mutlaka denenmelidir.
Hopa gezisi için kaç gün yeterli?
İlçe merkezini ve Çamburnu'nu görmek için bir gün yeterlidir. Batum'a ya da Borçka ve Karagöl'e günübirlik bir gezi eklemek isterseniz en az iki gün ayırmanız önerilir.
Sonuç
Hopa, Karadeniz'in doğu ucunda sınır kasabası olmanın getirdiği hareketliliği, yeşilin her tonuna bürünmüş yamaçların huzuruyla birleştiren nadir bir ilçedir. Deniz seviyesine inen çam ormanından Osmanlı'dan kalma taş köprülere, muhallebili Laz böreğinden çay kokulu köy yollarına kadar her köşesinde farklı bir hikâye barındırır.
Üstelik Hopa bir varış noktası olduğu kadar bir başlangıç noktasıdır da. Buradan Batum'un kozmopolit sokaklarına, Borçka'nın göllerine ya da Macahel'in el değmemiş ormanlarına uzanmak mümkündür. Otobüs biletinizi alın, yağmurluğunuzu çantanıza koyun ve Karadeniz'in son durağında kendi Hopa hikâyenizi yazmaya başlayın.